Een plankwand bouwen hout is een klus die veel mensen zelf aanpakken. Het geeft een kamer karakter, biedt extra opbergruimte en je kunt het helemaal naar eigen wens maken. Of het nu gaat om een wand vol boeken in de woonkamer of zwevende planken in de slaapkamer, met de juiste voorbereiding is het goed te doen. Zelfs zonder veel ervaring kom je al een heel eind.
De juiste houtsoort kiezen voor jouw wandplanken
Grenen is een van de meest gebruikte houtsoorten voor wandplanken. Het is betaalbaar, makkelijk te bewerken en breed verkrijgbaar bij bouwmarkten. Wil je een warmere uitstraling, dan zijn eiken of oud eiken populaire keuzes. Eikenhout is zwaarder en sterker, maar ook duurder. Voor een industriële of stoere look kiezen veel mensen voor barnwood of railway sleeperwood. Dit is gerecycled hout met een ruwe, authentieke uitstraling. Acacia is dan weer heel geschikt als je iets wilt dat sterk is én er mooi uitziet. Bedenk vooraf goed wat voor sfeer je wilt creëren en hoeveel gewicht de planken moeten dragen. Bij zware boeken of decoratie heb je dikker en steviger materiaal nodig dan bij lichte spulletjes.
Gereedschap en materialen die je nodig hebt
Voordat je begint met bouwen, is het slim om alles klaar te zetten. Je hebt in ieder geval een zaag nodig om het hout op maat te snijden. Een cirkelzaag of afkortzaag werkt het fijnst, maar een handzaag volstaat ook. Verder heb je een waterpas nodig om te controleren of de planken recht hangen, een potlood voor het aanmerken van de boorgaten, een klopboormachine en de juiste pluggen en schroeven voor het wandmateriaal. Let op het type muur: een betonnen of steenmuur vraagt om andere pluggen dan een gipskartonwand. Bij een gipskartonwand gebruik je bij voorkeur hollewandpluggen of je bevestigt de planken direct aan de stijlen in de wand. Vergeet ook schuurpapier niet om het hout glad te maken voor je het afwerkt met olie, lak of verf.
Stap voor stap een houten plankenwand monteren
Begin met het opmeten van de ruimte waar de planken komen. Teken op de muur aan waar elke plank moet komen en controleer met een waterpas of de lijnen recht zijn. Snij daarna het hout op de gewenste maat. Schuur de zijkanten en het oppervlak glad zodat er geen splinters in je vingers komen. Vervolgens kies je de bevestigingswijze. Je kunt planken ophangen met onzichtbare plaatdragers, ook wel zwevende plankendragers genoemd. Die geef je een strak en modern uiterlijk. Een andere mogelijkheid is werken met zichtbare steunen of een stelsel van staanders en dwarsplanken, wat lijkt op een boekenkast tegen de muur. Boor de gaten in de muur op de aangemerkte plekken, sla de pluggen erin en schroef de dragers of steunen vast. Leg daarna de planken erop en controleer opnieuw of alles waterpas staat. Pas als alles klopt, maak je de planken definitief vast.
Afwerking en onderhoud van houten wandplanken
Na het monteren wil je de planken beschermen en mooi afwerken. Voor een natuurlijke uitstraling gebruik je houtverf of een transparante houtbeits. Olie trekt in het hout en geeft een matte, warme glans. Lak of vernis vormt een harde laag bovenop het hout en is wat makkelijker schoon te maken. Laat de afwerking goed drogen voordat je spullen op de planken zet. Voor onderhoud is het belangrijk om het hout af en toe af te stoffen en bij vlekken snel schoon te maken met een licht vochtige doek. Vermijd veel water, want dat kan het hout doen uitzetten of krom trekken. Eiken en andere harde houtsoorten hebben over het algemeen minder onderhoud nodig dan zachte soorten zoals grenen. Controleer ook af en toe of de bevestiging nog stevig zit, zeker als de planken zwaar belast worden.
Veelgestelde vragen
Hoeveel gewicht kan een houten wandplank dragen?
Hoeveel gewicht een wandplank van hout aankan, hangt af van de dikte van het hout, de lengte van de plank en de manier van bevestiging. Een plank van 18 mm dik en 80 cm breed die op twee stevige dragers hangt, kan doorgaans 20 tot 30 kilogram dragen. Bij twijfel kun je kiezen voor een dikkere plank van 28 mm of meer, of extra steunpunten toevoegen.
Wat is het verschil tussen zwevende planken en planken op steunen?
Bij zwevende planken worden onzichtbare metalen stangen in de muur bevestigd waarover het hout schuift. Dat geeft een strak en minimalistische uitstraling. Planken op zichtbare steunen of haakjes zijn makkelijker te monteren en iets steviger bij zware belasting, maar de dragers zijn wel zichtbaar.
Welke bevestiging werkt in een gipskartonwand?
In een gipskartonwand kun je het beste werken met hollewandpluggen die speciaal voor dit materiaal zijn gemaakt. Nog steviger is bevestigen aan de houten stijlen achter het gipskarton. Die kun je opsporen met een stijlzoeker. Gewone pluggen in alleen het gipskarton houden bij enig gewicht niet lang vast.
Moet je het hout vooraf behandelen voor je het monteert?
Het is aan te raden om het hout te schuren en de gewenste afwerking aan te brengen voordat je de planken ophangt. Dat werkt een stuk makkelijker dan schilderen of oliën op een gemonteerde plank. Let wel op dat je de plekken waar de dragers komen eventueel vrijlaat, zodat de bevestiging goed aansluit op het hout.