Een goed kinderprogramma doet meer dan kinderen bezighouden. Het prikkelt de fantasie, leert nieuwe dingen aan en zorgt soms voor de eerste kennismaking met muziek, taal of de wereld om hen heen. Van K3 tot Sesamstraat en van Peppa Pig tot Klokhuis: het aanbod voor kinderen op televisie en online is groter dan ooit. Maar wat maakt een kinderserie eigenlijk goed? En wat hebben de bekendste programma’s gemeen?
Hoe een kinderserie kinderen boeит en bezighoudt
Producenten van kindertelevisie weten heel goed wat werkt. Herhaling, vrolijke kleuren, herkenbare figuren en simpele verhaallijnen houden de aandacht van jonge kijkers vast. Peuters en kleuters leren het beste als ze iets meerdere keren zien. Dat is precies waarom veel kinderseries dezelfde liedjes en situaties steeds terugbrengen. Een programma als Teletubbies speelt hier slim op in met vaste rituelen en korte scènes. Oudere kinderen hebben meer behoefte aan spanning en avontuur. Series als Totally Spies of Avatar: The Last Airbender pakken hen op een andere manier, namelijk met een doorlopend verhaal en complexere personages. De besten in het genre weten dat kijkplezier en leren hand in hand gaan.
De educatieve kant van televisieprogramma’s voor kinderen
Veel bekende kinderprogramma’s zijn bewust opgezet als leermiddel. Sesamstraat is het bekendste voorbeeld. Dit programma bestaat al sinds 1969 en werd van meet af aan ontwikkeld om kinderen uit minder bevoorrechte gezinnen te helpen bij het leren lezen en rekenen. Wetenschappers en pedagogen waren bij de opzet betrokken. Tot op de dag van vandaag worden nieuwe afleveringen getest op kinderen voordat ze worden uitgezonden. Het Klokhuis, het Nederlandse programma dat al decennialang op televisie is, legt op een begrijpelijke manier wetenschap en techniek uit aan kinderen van acht tot twaalf jaar. Onderzoekers hebben aangetoond dat kinderen die regelmatig educatieve kindertelevisie kijken, een grotere woordenschat opbouwen en sneller leren lezen dan leeftijdsgenoten die dat niet doen.
K3 en het succes van kindermuziek op televisie
K3 is een van de meest bekende voorbeelden van een kinderprogramma dat muziek centraal stelt. De Belgische meidengroep bestaat al sinds 1998 en heeft door de jaren heen meerdere wisselingen van leden meegemaakt. De huidige bezetting bestaat uit Julia, Marthe en Hanne, die samen zingen, dansen en acteren in televisieseries en films voor kinderen. Interessant is dat het salaris van de K3 meiden lang niet zo hoog is als velen denken. Berichten online schatten het maandinkomen op zo’n 3.000 euro per persoon. Voor een act die bij kinderen in Nederland en België zo enorm populair is, valt dat bedrag op het eerste gezicht wat tegen. Het succes van K3 laat wel zien hoe krachtig een kinderserie kan zijn als muziek, humor en herkenbare personages samenkomen. Kinderen kennen de liedjes uit hun hoofd, dansen mee en kijken de series meerdere keren opnieuw.
Streaming en YouTube veranderen het kijkgedrag van kinderen
Steeds minder kinderen kijken live televisie. Ze kijken op tablets, telefoons en via streamingdiensten als Netflix en Disney+. YouTube speelt daarin een grote rol. Kanalen zoals Ryan’s World en Little Baby Bum hebben honderden miljoenen abonnees wereldwijd. Dat betekent dat ouders veel minder controle hebben over wat kinderen zien, tenzij ze bewust kiezen voor een afgesloten omgeving. Platforms als Netflix Kids en de Zappelin app bieden een selectie aan die vooraf is goedgekeurd voor jonge kijkers. De verschuiving naar on demand kijken heeft ook gevolgen voor hoe kinderseries worden gemaakt. Afleveringen zijn korter geworden, het tempo ligt hoger en cliffhangers worden vaker gebruikt om kinderen naar de volgende aflevering te trekken. Tegelijk groeit de aandacht voor diversiteit in kindertelevisie. Personages met verschillende achtergronden, gezinsvormen en uitdagingen komen steeds vaker voor in nieuwe series.
Veelgestelde vragen
Vanaf welke leeftijd is televisie kijken goed voor kinderen?
Experts raden aan om kinderen onder de twee jaar zo weinig mogelijk schermtijd te geven. Voor kinderen tussen twee en vijf jaar geldt een maximum van ongeveer een uur per dag. Vanaf een jaar of zes mogen kinderen wat langer kijken, maar afwisseling met buiten spelen en lezen blijft belangrijk. De inhoud van wat kinderen kijken telt hierbij zwaar mee.
Welke Nederlandse kinderprogramma’s zijn al heel lang op televisie?
Het Klokhuis loopt al sinds 1988 en is daarmee een van de langstlopende kinderprogramma’s van Nederland. Ook Sesamstraat is al tientallen jaren te zien op de Nederlandse televisie. Beide programma’s zijn door de jaren heen vernieuwd in stijl en onderwerpen, maar de kern is hetzelfde gebleven.
Wat verdienen presentatoren en acteurs van kindertelevisie?
Inkomens in de wereld van kindertelevisie lopen sterk uiteen. Bekende groepen zoals K3 verdienen naar schatting rond de 3.000 euro per maand per persoon. Dat is minder dan veel mensen verwachten voor artiesten met zo’n grote fanbase. Presentatoren bij publieke omroepen werken vaak in loondienst en vallen onder een cao, wat hun salaris begrenst.
Hoe kiezen ouders een goed programma voor hun kind?
Ouders kunnen het beste letten op de leeftijdsindicatie van een programma en op de inhoud. Een goede kinderserie sluit aan bij de belevingswereld van het kind, gebruikt geen angstaanjagende beelden en bevat bij voorkeur een positieve boodschap. Kijken samen met het kind helpt ook, omdat ouders dan vragen kunnen beantwoorden en het gesprek kunnen aangaan over wat er te zien is.